Texelaars lijken verdacht veel op Nederlanders
TEXEL - Altijd boeiend; inzicht in de volksaard van de bewoners van jouw vakantiebestemming. Dus: hoe zit het met de Texelaars? Wat is kenmerkend voor deze eilandbewoners, die zomers en masse klaarstaan voor de grote stroom toeristen die het eiland overspoelt? TexelNU ging te rade bij Harry de Graaf, ereburger van Texel, schrijver, journalist en decennialang verslaggever op het eiland.
Zuinig, dat is de eerste eigenschap die Harry de Graaf zijn eilandgenoten toedicht. ‘Niet allemaal natuurlijk, maar dat geldt voor alle kwalifi caties. Die zuinigheid is onder invloed van de welvaart van de laatste decennia ook minder geworden dan vroeger. In mijn jeugd, de jaren vijftig, was het een sobere tijd op Texel. Er was nog nauwelijks toerisme. Nu heeft driekwart van de Texelaars hun inkomen uit het toerisme, direct of indirect. Die branche heeft dus grote invloed op het leven op het eiland. Ondanks het feit dat Texel nu veel welvarender is, zit de zuinigheid in de genen verankerd. We vinden het gewoon snel te duur. Dat verschilt ook weer per plaats. Oudeschilders geven gemakkelijker geld uit dan mensen uit Oosterend. Dat was vroeger al zo. Mijn moeder werkte in een hoedenzaak in Den Burg en die vertelde dat Oudeschilders een hoed uitzochten en die ook kochten. Oosterenders zochten ‘m wel uit, maar kochten ‘m niet. Als de postbode vroeger zijn rondje in Oudeschild deed, werd hij vaak binnengehaald en getrakteerd op chocola en koek. In Eierland kwam hij niet verder dan de voordeur.’
Vreemdelingen binnengehaald als Sinterklaas
Een ander punt dat veel invloed op Texelaars heeft gehad, is de voortdurende contacten met buitenstaanders. Harry de Graaf: ‘Texel is bezet door Napoleon, heeft een VOC-verleden en door de tientallen jaren durende aanwezigheid van een zeevaartschool zijn er ook tal van niet-Texelaars op het eiland geweest. De Mok was begin vorige eeuw marinevliegkamp en werd daarna -en nu nog- gebruikt door het Korps Mariniers. Die vreemdelingen zijn binnengehaald als Sinterklaas. Omdat ze ook Sinterklaas waren. Het bezoek bracht geld mee. Texelaars kijken nog steeds op tegen alles wat vreemd is. Dat vinden wij fantastisch. Dat komt omdat we van de buitenstaanders afhankelijk zijn. Texelaars hebben zich altijd probleemloos vermengd met vreemden, en andersom. De meeste inwoners zijn hier niet geboren. Toch hebben we weinig ontzag voor mensen die zich wat verbeelden. Blaaskaken hebben het hier heel moeilijk.’
Liberaal en gemoedelijk
‘Texelaars zijn ook erg liberaal, vrijgevochten. Onafhankelijkheid van de rest van Nederland is wel eens geopperd. Of de status van bijzondere Nederlandse gemeente, zoals recent drie Nederlandse Antillen zijn geworden. Zelfs een dorp als Oosterend, waar met vijf kerken het geloof een grote rol speelde, is heel liberaal geworden. Ik heb nog nooit de ontkerkelijking zo snel zien gaan. Texelaars zijn ook tamelijk gemoedelijk. Ze zijn iets trager in doen en laten. Vooral in doen. Ja hoor, dat kunnen ze zich best permitteren. Het komt toch wel goed, vinden ze. En als iets per se af moet, beginnen ze toch iets eerder en gaan ze wat langer door? Dat vliegerige hebben ze niet zo. Onthaasten is hier allang gebeurd.’
Conflictvermijdend
‘We leven hier met z’n allen op een betrekkelijk klein stuk grond. Als je met iemand ruzie hebt, is de kans groot dat je hem of haar de volgende dag weer tegenkomt. Dat is de reden dat een Texelaar conflictvermijdend is’, legt Harry de Graaf uit. ‘We geven snel iemand gelijk. Ik hecht totaal geen waarde aan op Texel gehouden enquêtes of handtekeningenacties. De Texelaar geeft altijd een sociaal wenselijk antwoord. Als jij langs de deur gaat met zoiets zal de Texelaar altijd meewerken. Het kost niets en waarom zou je degene aan de deur teleurstellen? Wie tegen de gevestigde opvattingen ingaat wordt al gauw een zeikerd gevonden, maar het ontaardt nooit. Collectanten hebben hier altijd goede opbrengsten. Het hangt niet alleen van het goede doel af, maar nog meer van de persoon die bij jou aan de deur komt. Om aan te tonen dat Texelaars overal geld aan geven, hebben we op de redactie van de Texelse Courant een keer een grap bedacht. We zijn langs de deur gegaan met de vraag of de bewoner wat over had voor de kinderbestrijding… De helft gaf gewoon.’
Veilig eiland
Ook een onderscheidend gegeven: de mate van criminaliteit. De Graaf: ‘Een benzinestation of bank beroven is hier niet aan de orde. Je komt namelijk niet zo gemakkelijk van het eiland af. Echte geweldsdelicten komen hier nauwelijks voor. Die veiligheid is een aspect dat wonen en werken op Texel heel aantrekkelijk maakt. Ik heb al zo vaak mijn camera ergens laten staan en elke keer werd die me achterna gebracht.’
Saamhorig
De TESO, Texels Eigen Stoomboot Onderneming die de overtocht tussen het eiland en Den Helder verzorgt, is een goed voorbeeld van de saamhorigheid op het eiland. De TESO is eigendom van de Texelaars. ‘De vergaderingen van de TESO worden door de aandeelhouders steevast bezocht, er komen honderden mensen. Die bijeenkomsten dragen bij aan je eigenwaarde. De TESO is namelijk een geweldig bedrijf. De kosten voor de overtocht worden zo laag mogelijk gehouden. Er wordt enorm geïnvesteerd in de boten. De boel wordt al vernieuwd voordat het versleten is. De Texelaar ziet het als zijn boot. Na afloop van de vergaderingen is het altijd gezellig. De buffetten van de TESO zijn beroemd.’
Ondernemend
‘Texelaars zijn verder erg ondernemend. Ze verdienen allemaal iets bij. Het aantal inschrijvingen bij de Kamer van Koophandel is bijna even groot als dat van Den Helder, dat toch aanmerkelijk meer inwoners heeft. Logies/ ontbijt is een bekende bijverdienste. Maar ook stalletjes aan de weg met eigen producten. Of boekhoudklusjes. Het is nodig. Het gemiddelde inkomen op Texel is lager dan elders in het land, ondanks het toerisme.’
Verschillen worden kleiner…
‘Hoewel er verschillen zijn tussen Texelaars en de bezoekers van Texel, worden die verschillen steeds kleiner. De gemiddelde Texelaar lijkt tegenwoordig verdacht veel op de gemiddelde Nederlander. Het is zelfs zo dat als de uitslag van de verkiezingen op Texel bekend is, je ervan uit kunt gaan dat het ook de landelijke uitslag is. Dat hebben we een keer gedaan, en het klopte op de zetel! We zijn niet zo anders meer en dat vinden we eigenlijk niet leuk.’
