Tussen Den Burg en Oudeschild ligt een van de meest bijzondere landschappen van Texel: de Hoge Berg. Dit glooiende gebied vormt het oudste deel van het eiland en onderscheidt zich door zijn tuinwallen, schapenboeten, drinkkolken en kleine bosjes. Al eeuwenlang trekt de Hoge Berg bewoners en bezoekers aan. Niet alleen vanwege het fraaie uitzicht en de rijke geschiedenis, maar ook vanwege de bijzondere sfeer die hier hangt. In het hart van dit landschap ligt het Doolhof, door veel Texelaars liefkozend het ‘Bossie’ genoemd.
De Hoge Berg ontstond tijdens de voorlaatste ijstijd en ligt met zijn hoogste punt op ruim vijftien meter boven NAP. Daarmee vormt het een opvallende verhoging in het verder relatief vlakke Texelse landschap. Het gebied werd in 1968 aangewezen als landschapsreservaat vanwege zijn unieke cultuurhistorische waarde. Wie hier wandelt of fietst, waant zich al snel in een ander tijdperk.
Tuinwallen
Een van de meest kenmerkende elementen van de Hoge Berg zijn de tuinwallen. Deze bijzondere perceelsafscheidingen ontstonden in de zestiende eeuw, toen boeren hun schapen niet langer overal vrij mochten laten grazen. Omdat sloten graven op de hoge keileemgrond moeilijk was en hout schaars was, maakten boeren afscheidingen van gestapelde graszoden. Deze tuinwallen bepalen nog altijd het gezicht van het landschap en bieden bovendien een leefgebied voor tal van planten, zoals grasklokjes, zandblauwtjes, geel walstro en eikvaren. Naast de tuinwallen zijn ook de drinkkolken karakteristiek voor het gebied. Deze ronde waterputten dienden vroeger als drinkplaats voor vee en als opslag van zoet water voor bewoners. Dankzij de onderliggende keileemlaag blijft regenwater hier staan. Het zijn de enige plekken op het hoge, droge deel waar altijd zoet water te vinden is. In en bij veel drinkputten komen kleine watersalamanders, rugstreeppadden, heikikkers en bruine kikkers voor.
Schapenboeten
Ook de schapenboeten dragen bij aan het unieke karakter van de Hoge Berg. Deze karakteristieke bouwwerken worden vaak gezien als schuilplaatsen voor schapen, maar dienden in werkelijkheid als opslag voor hooi en gereedschappen. De boeten zijn herkenbaar aan hun bijzondere vorm: drie zijden hebben een schuin dak, terwijl de vierde zijde recht is en altijd naar het oosten wijst, uit de heersende wind.
Een ander bijzonder onderdeel van het gebied is De Zandkuil naast het Doolhof. Dit is het enige insectenreservaat van Nederland. In deze voormalige zandafgraving leven meer dan twintig soorten bijen en wespen, waaronder enkele zeldzame soorten die vrijwel nergens anders in Nederland voorkomen. Voor natuurliefhebbers is het een verborgen parel.
Het Doolhof
Het Doolhof zonder twijfel het bekendste bosje van de Hoge Berg. De geschiedenis ervan begint in 1764, toen Cornelis Roepel, commissaris bij de Amsterdamse Admiraliteit, een stuk grond kocht op de zuidoostelijke helling van de Hoge Berg. Vanaf deze plek had hij een prachtig uitzicht over de Rede van Texel, waar vroeger talloze VOC-schepen voor anker lagen in afwachting van gunstige wind.
Roepel besloot van zijn bezit een lusthof te maken: een sierlijke tuin met wandelpaden, uitzichtpunten en zorgvuldig aangelegde beplanting. Op het hoogste punt lag een grote zwerfkei, bekend als de Engelse steen. Volgens een oude legende liep deze steen onder de Noordzee helemaal door tot Engeland. Hoewel dit verhaal later een mythe bleek te zijn, bleef de naam bestaan. Na Roepels tijd kwam het landgoed in handen van verschillende eigenaren. Onder leiding van de heer Kikkert kreeg het gebied zijn huidige naam. Hij liet een klein doolhof aanleggen met geschoren hagen, banken en prieeltjes voorzien van schilderingen en gedichten. Het was een populaire plek voor uitstapjes en ontspanning.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, was het Doolhof geen echt doolhof waarin bezoekers konden verdwalen. Het bestond uit een slim aangelegd systeem van spiraalvormige wandelpaden die bezoekers geleidelijk naar het midden van het bos voerden en vervolgens weer naar buiten. Het ging daarbij vooral om de beleving van het wandelen en genieten van de omgeving.
Zeven Pannenkoeken
Een opvallend onderdeel van het Doolhof is de heuvel die bekendstaat als de Zeven Pannenkoeken. Via zeven treden bereik je de top, waar een bank staat met uitzicht over het omliggende landschap. In de negentiende eeuw werd het Doolhof eigendom van de gemeente Texel. Het groeide uit tot een geliefde plek voor zowel inwoners als bezoekers
Bossiesdag
Ook speelde het Doolhof een belangrijke rol in het sociale leven van Texel. Vooral tijdens Pinksteren was het een populaire ontmoetingsplek. De derde pinksterdag stond bekend als Bossiesdag. Families uit Oudeschild wandelden via het Skillepaadje naar het bosje, waar volwassenen in de schaduw zaten met breiwerk en manden vol lekkers, terwijl kinderen speelden in de Zandkuil en over de hellingen van de Hoge Berg renden. Voor veel Texelaars roept Bossiesdag nog altijd warme herinneringen op aan een tijd waarin het Doolhof het decor vormde van ontmoetingen, spel en ontspanning.
Door de eeuwen heen veranderde het zorgvuldig onderhouden ‘bossie’ langzaam in een natuurlijk bos. Hagen verdwenen, bomen groeiden uit en het gebied kreeg een steeds natuurlijker karakter. Tegenwoordig behoort het Doolhof tot de oudste bosjes van Texel, aanzienlijk ouder dan de bekende dennenbossen aan de westkant van het eiland. In het voorjaar zorgen sneeuwklokjes, krokussen en boshyacinten voor een kleurrijk schouwspel.
In 2020 en 2021 onderging het gebied een grondige restauratie. Historische zichtlijnen werden hersteld, oude wandelpaden opnieuw zichtbaar gemaakt en de Zeven Pannenkoeken kregen een opknapbeurt. Ook werden oorspronkelijke stinzenplanten teruggebracht om het historische karakter van het bosje te versterken.
Leylijn
Naast de historische en landschappelijke waarde kent de Hoge Berg nog een andere, meer mysterieuze kant. Volgens sommige overleveringen loopt hier een zogenaamde leylijn: een onzichtbare energielijn die bijzondere plaatsen met elkaar verbindt. Wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van dergelijke lijnen ontbreekt, maar veel bezoekers ervaren de Hoge Berg als een plek van rust en nieuwe energie. Of dat nu komt door de vermeende leylijn of simpelweg door de het mooie landschap, blijft een kwestie van persoonlijke beleving. Wat vaststaat, is dat de Hoge Berg en het Doolhof samen een uniek stukje Texel vormen.
